Cremerstraat
SIMON POLAK
20 december 1890 (Amsterdam) – 31 mei 1945 (Midden-Europa)
Cremerstraat 27
Simon werd geboren in Amsterdam op 20 december 1890. Zijn ouders waren Jonas Mozes Polak en Dina Marsman. Jonas was agent van politie, eerst in Zwolle en Den Haag, later in Amsterdam. Hij was getrouwd met de weduwe Dina Marsman die al 2 kinderen had uit een eerder huwelijk: Samuel en Sara van Crefeld. Jonas en Dina kregen samen nog 5 kinderen waarvan Simon de jongste was.
Simon werd koperslager bij een voorloper van de Nederlandse Spoorwegen, tot 1932 in Haarlem, daarna in Utrecht en vanaf 1939 weer in Haarlem. Hij werkte bij de werkplaatsen van de NS aan de Amsterdamsevaart. Zijn personeelsdossier is helaas niet bewaard gebleven. De enige vermelding is te vinden in een register van 1921 waarin hij een vermindering van verlof krijgt wegens herhaaldelijk te laat komen op het werk. Zowel bij de werkplaats in Haarlem als bij het NS-hoofdkantoor in Utrecht staat hij vermeld op gedenkplaten voor de slachtoffers van WOII.
Op 17 juni 1914 trouwde hij in Amsterdam met Rebecca Bos. Zowel haar ouders als de moeder van Simon, Dina, konden de akte niet ondertekenen daar zij “hebbende geen schrijven geleerd”.
Simon en Rebecca kregen 2 dochters: Dina in 1914 en Roosje in 1917. Beide werden geboren in Amsterdam. Zie voor hun korte verhaal bij Rebecca.
Simon werd op 27 augustus 1942 naar Westerbork gestuurd en vandaar gedeporteerd op 31 augustus. Waarheen niet duidelijk, mogelijk werd hij gezien zijn beroep tewerkgesteld. Op zijn kaart van de Joodse Raad staat een vermelding dat er een bericht zou zijn ontvangen in 1944 uit Neustadt. Hij raakte vermist en uiteindelijk werd als overlijdensdatum 31-05-1945 opgegeven, in Midden-Europa. Zijn akte van overlijden werd pas opgemaakt in 1959!
Deportatie uit Westerbork op 31 augustus 1942.
Vermoord in Midden-Europa op 31 mei 1945.
Hij werd 54 jaar.
De intrekking van verlof wegens te laat komen 1920-1921
Plaquette bij Werkplaats NS in Haarlem
REBECCA POLAK-BOS
24 januari 1892 (Amsterdam) – 26 januari 1943 (Auschwitz)
Cremerstraat 27
Rebecca werd geboren op 24 januari 1892 in Amsterdam. Haar ouders waren Leendert Bos en Roosje Bos-Bos. Het was een eenvoudig gezin. Vader en moeder konden beiden niet schrijven. Rebecca had 2 broers Aaron en Pinehas. Op haar kaart van de Joodse Raad is Pinehas als een contact vermeld. Beide broers en hun gezinnen zijn echter ook gedeporteerd en vermoord in 1943.
Over het leven van Rebecca is weinig bekend. Een beroep wordt nergens vermeld. Ze had samen met Simon 2 dochters, vernoemd naar de oma’s van weerskanten.
Dina werd geboren in 1914 en trouwde in 1935 met de musicus Simon Jacobs. Hij was afkomstig uit Utrecht en het gezin heeft grotendeels daar gewoond. Dina kreeg 2 zoons: Jules werd geboren in 1935. Robert werd geboren in 1941. Het gezin Jacobs-Polak overleefde de oorlog in onderduik, niet bekend is waar en woonde na de oorlog weer in Utrecht. Dina overleed in 2006, 92 jaar oud. Jules overleed in 2007, van Robert is dit onbekend.
Roosje werd geboren in 1917.Zij trouwde op 5 augustus 1942 in Haarlem met Eliazar Levisson. Vlak voor haar huwelijk werd ze weer ingeschreven bij Rebecca en Simon in Haarlem. Rebecca en Simon waren niet aanwezig bij het huwelijk, dat was mogelijk te gevaarlijk. Zij gaven schriftelijk toestemming. Meteen daar na “ verhuisde “ Roosje naar Amsterdam waar ze boven de bakkerszaak van Simon in Amsterdam-Oost ging wonen. Vanwege deze bakkerszaak hadden zij beiden een Sperr maar in september 1943 werden ook zij beiden naar Westerbork gebracht en met het laatste transport van 1943 gedeporteerd en vermoord.
Rebecca heeft nog enige tijd in Amsterdam bij familie van Simon gewoond, mogelijk gedwongen door de Duitse maatregelen. Uiteindelijk werd zij ook naar Westerbork gebracht en in januari 1943 gedeporteerd enbij aankomst meteen vermoord. Haar 51e verjaardag bracht zij door in de trein van Westerbork naar Auschwitz!
Deportatie uit Westerbork op 23 januari 1943.
Vermoord in Auschwitz op 26 januari 1943.
Zij werd 51 jaar.
Foto uit gedenkboek Joodse Gemeente Haarlem 1970 (Bron JCK)
JOACHIM PRUIJKEMAKER
12 december 1911 (Amsterdam) – 23 juli 1943 (Sobibor)
Cremerstraat 94
Joachim werd geboren op 12 december 1911 in Amsterdam. Hij was de zoon van Isaac Pruijkemaker en Doortje Poons. Hij had een oudere zus, Henriette. (Zij overleefde de oorlog en huwde met Eliazar Rijnveld die 3 dochters had).
Zijn beroep was leerbewerker en boekbinder. Voor militaire dienst werd hij ongeschikt verklaard wegens “platvoeten”
In januari 1934 trouwde hij in Amsterdam met Elisabeth Wolff, in 1937 werd hun dochter Henriette geboren.
In april 1939 kwam het gezin naar Haarlem. Volgens een gedenkboek uit de jaren 70 was Joachim “loper” bij de Nederlands Israëlitische gemeente in Haarlem. Zeer waarschijnlijk is deze betrekking de reden van de verhuizing naar Haarlem geweest. De functie van loper hield in dat hij brieven en berichten bezorgde bij de leden van de Joodse Gemeente, hielp bij diensten en allerhande klussen deed ten behoeve van de Joodse Gemeente. Over zijn aanstelling of salariëring is in de notulen van het bestuur van de Joodse gemeente niets te vinden. In juni 1941 wordt hun zoon Robert geboren.
In februari 1943 staat het gezin ingeschreven in Amsterdam op de Valkenburgerstraat 5-III. Dit is ook het adres waar zij voor hun verhuizing naar Haarlem woonden.
Simon wordt in juli 1943 naar Westerbork gebracht. Vandaar uit wordt hij met zijn hele gezin gedeporteerd naar Sobibor en bij aankomst vermoord op 23-7-1943.
Deportatie uit Westerbork op 20 juli 1943.
Vermoord in Sobibor op 23 juli 1943.
Hij werd 31 jaar.
ELISABETH PRUIJKEMAKER-WOLFF
26 september 1912 (Den Haag) – 23 juli 1943 (Sobibor)
Cremerstraat 94
Elisabeth werd geboren in Den Haag op 26 september 1912. Zij was het 4e kind van Mozes Wolff en Roosje Poons. Het was een groot gezin , 6 dochters en 2 zoons. Een zus en broer overleden al voor de oorlog. De geboorteakte van Elisabeth is door vader Mozes niet ondertekend daar het Loofhuttenfeest was. Mozes bezat waarschijnlijk enkele huizen in Den Haag die tijdens de oorlog gedwongen werden verkocht aan NSBers.
De ouders van Elisabeth en haar broer en zussen zijn allemaal vermoord in diverse kampen. Elisabeth verhuisde naar Amsterdam waar zij in 1933 ingeschreven staat in de Kalverstraat. Ook zij was leerbewerker. Na hun huwelijk en de geboorte van dochter Henriette verhuisden zij in 1939 vanuit de Valkenburgerstraat in Amsterdam naar de Cremerstraat in Haarlem. Na het huwelijk wordt haar beroep niet meer vermeld.
In 1941 wordt hun zoon Robert geboren in Haarlem. Ook Elisabeth wordt naar Westerb ook gebracht en vandaar uit gedeporteerd naar Sobibor en met haar gezin vermoord op 23 juli 1943.
Deportatie uit Westerbork op 20 juli 1943.
Vermoord in Sobibor op 23 juli 1943.
Zij werd 30 jaar.
HENRIETTE ROZETTE DORA PRUIJKEMAKER
14 oktober 1937 (Amsterdam) – 23 juli 1943 (Sobibor)
Cremerstraat 94
Henriette werd geboren op 14 oktober 1937 in Amsterdam. Zij lijkt vernoemd te zijn naar de zus van vader Joachim en de moeder en een zus van Elisabeth.
Deportatie uit Westerbork op 20 juli 1943.
Vermoord in Sobibor op 23 juli 1943.
Zij werd 5 jaar.
ROBERT PRUIJKEMAKER
2 juni 1941 (Haarlem) – 23 juli 1943 (Sobibor)
Cremerstraat 94
Robert werd geboren in Haarlem op 2 juni 1941.
Deportatie uit Westerbork op 20 juli 1943.
Vermoord in Sobibor op 23 juli 1943.
Hij werd 2 jaar.